Δήμητρα Γαλάνη: «Μας έφαγε η σοβαροφάνεια»
Η ερμηνεύτρια μιλάει για το νέο δίσκο της και την περιήγησή της στις λαϊκές μουσικές του κόσμου
Συνέντευξη στη Γιωτα Συκκα [από Καθημερινή]
Η Δήμητρα Γαλάνη είναι η Ελληνίδα τραγουδίστρια που περισσότερο από κάθε άλλη και από πολύ παλιά, ερμήνευσε ξένα τραγούδια. Από Γκέρσουιν, Κουρτ Βάιλ μέχρι Κοέν και Μπιτλς. Και από τις ελάχιστες καταξιωμένες ερμηνεύτριες που αναζητά το καινούργιο, ενημερώνεται και δεν περιορίζεται στον ελληνικό μικρόκοσμο. Δεν είναι έκπληξη, λοιπόν, η περιήγησή της στις σύγχρονες λαϊκές μουσικές του κόσμου. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το καινούργιο της άλμπουμ: «Ντάμα Κούπα». Εχει χρώμα και αέρα πολυεθνικό. Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα και Πράσινο Ακρωτήρι συναντιούνται εδώ, μέσα από μελωδίες των: Vinicio Capossela, Rene Dupere, Teofilo Chantre, David Torrens, Amandio Cabral, E. Bonnaccorte, Dommenico Modugno, αλλά και των Χρυσόστομου Μουράτογλου, Κώστα Μπαλταζάνη, Θόδωρου Παπαδόπουλου. Ακόμη και μια πασίγνωστη μελωδία του Ερίκ Σατί έχει θέση σε αυτό το cd σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου. Η ίδια υπογράφει τους στίχους και των άλλων τραγουδιών με εξαίρεση ενός της Μυρτώς Κοντοβά, τα λόγια από το ντουέτο με τη Σεζάρια Εβόρα που έγραψε ο Ζακ Στεφάνου και το αγαπημένο «Σε μισώ» του Αλέκου Σακελλάριου που πρωτοτραγούδησε η Βέμπο.
Μια ιδέα της νέας της δουλειάς θα πάρουμε σε λίγες ημέρες στο θέατρο Λυκαβηττού (28/6) όπου η Γαλάνη ανεβαίνει με καλεσμένο τον Ιταλό τροβαδούρο Vinicio Capossela και τον νεαρό Γιώργο Καραδήμο που το ντουέτο τους «Σε θέλω εδώ» ήδη έγινε επιτυχία. Η αφορμή γι’ αυτό το «πάτσγουορκ» από διάφορους πολιτισμούς ήταν το τραγούδι που μοιράστηκε με τη Σεζάρια Εβόρα. Ζήτησε από τον Λεωνίδα Αντωνόπουλο να της βρει μουσικές που ταιριάζουν στη φωνή της, εκείνος της γέμισε δύο cd και ύστερα ανέλαβε η Νικολακοπούλου. «Σε μια εποχή που ο καθένας μπορεί να φτιάξει το δικό του δίσκο αγοράζοντας διαφορετικά είδη μουσικής, έκανα ένα cd όπως θα ήθελα να είναι εκείνο που αγοράζω».
- Το γιατί έγινε τώρα αυτός ο δίσκος συνδέεται και με την ελληνική φτώχεια;
- Οχι. Αξιόλογο μουσικό υλικό υπάρχει και στην Ελλάδα. Αλλωστε στο παρελθόν είχα ενώσει ετερόκλητα είδη, από τον Ζακ Μπρελ ώς τον Τσιτσάνη. Σημασία έχει ο τρόπος που λειτουργούμε μουσικά. Οι ηχογραφήσεις, βλέπεις, τα τελευταία χρόνια γίνονται με τρόπο στημένο. Το μαρτυρούν τα παιξίματα.
Σερφάροντας στο Ιντερνετ
- Φέτος, θα έλεγε κανείς πως διανύουμε το καλοκαίρι της έθνικ μουσικής. Είναι σαν ο κόσμος να ανακαλύπτει τον κόσμο.
- Υπάρχει πράγματι ενδιαφέρον. Ειδικά στο Ιντερνετ είναι τεράστιο. Το διαπιστώνει κανείς με τις ανεξάρτητες παραγωγές. Αυτοί που δεν αντιλαμβάνονται τι έχει γίνει είναι τα ΜΜΕ πλην μεμονωμένων εξαιρέσεων. Το κοινό από την άλλη ψάχνει, βρίσκει και αγοράζει αυτή τη μουσική μέσω του Ιντερνετ. Είναι φανερό ότι υπάρχει ένας απίστευτος κορεσμός στο κυρίαρχο ρεύμα. Οι ίδιοι που το δημιουργούν και εκείνοι που το προβάλλουν δεν ξέρουν ακριβώς τι τους κουράζει. Θέλουν την αλλαγή, αλλά δεν παίρνουν την πληροφορία.
- Συναντάτε δουλειές με ενδιαφέρον;
- Εκπλήσσομαι καθημερινά με αυτά που ακούω. Το Διαδίκτυο είναι ένας χώρος ελεύθερος στη διακίνηση ιδεών και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον στο χώρο της μουσικής, του λόγου, της εικόνας, της εικαστικής δημιουργίας. Εδώ και πέντε χρόνια ψωνίζω από το Διαδίκτυο. Εχω ετήσια συνδρομή στο emusic που είναι από τα μεγαλύτερα πόρταλ διακίνησης ανεξάρτητης μουσικής.
- Πόσο χρόνο ξοδεύετε καθημερινά σε αυτή την επικοινωνία και αναζήτηση;
- Αν δεν έχω πρόβες, μπορώ να κάτσω οκτώ με εννιά ώρες, με διακοπές βέβαια. Υπάρχει και πολύ σκουπιδαριό, μα και πολλά καλά. Ανακάλυψα για παράδειγμα ένα δίσκο όπου ο Γκέρσουιν με τον Βάιλ τραγουδούν σε πρόβα για ένα μιούζικαλ που θα ανέβαζαν. Μπορείς να πλουτίζεις τις γνώσεις και να βρίσκεις και καινούργιο. Οπως τους Babylon Circus που δημιουργήθηκαν το 1995 στη Λυών. Τους είδα και στο Βερολίνο. Τρομερή ενέργεια με πολυεθνικό χρώμα. Ανακατεύουν γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά. Μετά από αυτό είναι τόσο θλιβερή η εικόνα της αναπαραγωγής του στερεότυπου που λέγεται ποπ σταρ.
Μεταβατικό στάδιο
- Σε μας υπάρχει αυτή η μουσική ζωντάνια που περιγράφετε;
- Αν πάω μια βόλτα εδώ δίπλα στο Bios, τη βλέπω. Για τις καλές παραστάσεις σχηματίζονται ουρές έξω από τα μικρά κλαμπ. Δεν χρειάζεται λοιπόν να γκρινιάζουμε. Κοίτα τι γίνεται και με το Ελληνικό Φεστιβάλ. Ερχεται η Αγιο, η Λίλα Ντάουνς… Υπάρχει κοινό και κινητικότητα. Είναι αυτοί που ενημερώνονται από το Διαδίκτυο και από σταθμούς όπως ο «Κόσμος» ή το Δεύτερο Πρόγραμμα που δεν λειτουργούν με πλέιλιστ. Νομίζω ότι είμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο.
- Το «Σε μισώ» των Σακελλάριου – Γιαννακόπουλου που συμπεριλάβατε στο δίσκο σας, έχει μια λεπτότητα και συγχρόνως μια ευθύτητα που λείπουν από το τραγούδι σήμερα.
- Είναι μια κομψή ευθύτητα σε σχέση με μια σημερινή, κάπως αγοραία. Είναι πολύ δυνατό κομμάτι.
Η πρόσκαιρη χαρά
- Ενα άλλο στοιχείο που συναντάμε στο δίσκο (στο τραγούδι «Cutch – cutch) είναι το χιούμορ. Σας ενοχλεί που το χιούμορ σήμερα έχει αντικατασταθεί από τον τηλεοπτικό χαβαλέ;
- Φωτίζουν την αδυναμία του άλλου και την κάνουν εμπορεύσιμη. Ομως, πώς θα ζήσουν οι άνθρωποι αυτοί, όταν τους αφαιρεθεί η πρόσκαιρη χαρά; Τους κάνουν ευτυχείς για το διάστημα που εμφανίζονται στην τηλεόραση, κανείς ωστόσο δεν αναρωτιέται όταν τελειώσει αυτή η εποχή τι θα κάνουν.
- Βλέπετε αυτές τις εκπομπές;
- Μια δυο φορές τις είδα από περιέργεια. Συμπαθέστατη η Αννίτα, αλλά δεν άντεξα παραπάνω. Μου θύμισε τα χρόνια των μπουάτ στην Πλάκα όπου ήμασταν όλοι γειτονιά. Κατά καιρούς πέρναγε ένας τύπος παράξενος που κάποιος ανεγκέφαλος, δεν θα πω συνάδελφος, έκανε πλάκα. Εγιναν και ακρότητες. Μου είναι αδύνατον να γλεντήσω με μια πλάκα που εκμεταλλεύεται την αδυναμία του άλλου. Με χαλάει.
- Με ξαφνιάζετε που σας αρέσει η Πάνια.
- Δεν είναι πρόσωπο που με έχει γελάσει. Κάπου έχει δώσει σε αυτούς τους ανθρώπους λόγο ύπαρξης. Αλλά σκέφτομαι το μετά. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν διάφοροι στο δρόμο που θεωρούν ότι είναι τραγουδιστές επειδή διαγωνίστηκαν σε ένα τάλεντ σόου. Και παλιά υπήρχαν κάτι γελοία τραγούδια με διαλόγους. Τρας ήταν κι εκείνα. Ομως, την ώρα που υπήρχαν αυτά, υπήρχε και το άλλο. Η έλλειψη ισορροπίας είναι που με ενοχλεί. Σήμερα από την τηλεόραση λείπουν τα 2/3 του τραγουδιού. Πλην της ΝΕΤ και του ΣΚΑΪ, που έχει το δικό του τρόπο, δεν υπάρχει τίποτε στην τηλεόραση.
- Στο δίσκο σας κυριαρχεί το θέμα του έρωτα. Υπάρχει καινούργιος τρόπος να μιλήσει ένας καλλιτέχνης για τον έρωτα;
- Πάντα υπάρχει. Είναι σαν να με ρωτάς αν θα τελειώσει ποτέ η ποίηση. Εχει να κάνει με αυτό που χάνεται, που τελειώνει. Είναι έρωτας και αγάπη. Η ουσία για την επικοινωνία και την επαφή.
- Ο έρωτας σε κάθε ηλικία είναι το ίδιο έντονος; Το ίδιο τον ζήσατε στα 30 το ίδιο στα 40;
- Επ’ ουδενί όχι. Είναι διάφορες παράμετροι. Ηλικιακά, σαφώς αλλάζει σε αυτό που ζητάς να δώσεις και να πάρεις. Υπάρχει και η παράμετρος τι έχεις πάρει μεγαλώνοντας. Νιώθω ευτυχία γιατί έκανα δύο σημαντικούς κύκλους σχέσεων. Αγάπησα και αγαπήθηκα δυνατά, ουσιαστικά, κι έζησα και εξακολουθώ να ζω κοντά σε τέτοιους ανθρώπους. Το γεγονός ότι τους συνάντησα στη ζωή μου και εξακολουθώ να υπάρχω γι’ αυτούς και αυτοί για μένα, μέσα από την αφορμή του έρωτα, είναι πολύ ωραίο. Ακριβώς επειδή έχω ζήσει ολόκληρες τις σχέσεις με την αρχή, τη μέση τους, την παρακμή τους και φυσικά την άνθησή τους, το ζητούμενό μου είναι πολύ ψηλά κι αν συμβεί είμαι εδώ. Από την άλλη πλευρά δεν έχω ανάγκη να έχω μια σχέση για να την έχω. Είμαι 55 χρόνων.
- Και πώς αισθάνεσθε;
- Πολύ καλά. Ούτε κι εγώ κατάλαβα πώς έφτασα εκεί.
Δεν ένιωσα ποτέ μοναξιά
- Και δεν νιώθετε ποτέ μοναξιά; Ποτέ δεν έρχονται δύσκολες στιγμές;
- Μοναξιά δεν ξέρω τι θα πει. Δεν ένιωσα ποτέ. Ούτε στην ταραγμένη μου εφηβεία. Πάντα είχα να μοιραστώ. Μοναχικότητα έχω νιώσει, αλλά μου αρέσει. Είμαι μοναχικός άνθρωπος, δεν επιλέγω τη φασαρία γύρω μου. Εχω κάποιους φίλους, αλλά μου αρέσει να είμαι και μόνη. Γι’ αυτό κατά καιρούς δεν εμφανίζομαι. Εχω ανάγκη να ζω. Γιατί όταν ξαναβγώ στη σκηνή πρέπει να ‘μαι όλο χαρά. Διαφορετικά υπάρχει γκρίνια, μιζέρια και ωράριο. Να γιατί δεν έχω πλουτίσει όπως άλλοι.
- Μεγαλώνοντας είστε λιγότερο απόλυτη, πιο ανοιχτή;
- Δεν είμαι τόσο καταδικαστική με τους άλλους, συγχωρώ πιο εύκολα. Από την άλλη, στον εαυτό μου δεν επιτρέπω εκπτώσεις. Αυτά τα δύο συχνά έρχονται σε σύγκρουση. Για τους άλλους είμαι πιο φιλική. Λέω, «εντάξει, δεν θα του πάρουμε το κεφάλι». Κάποτε ήμουν απόλυτη. Με τα λάβαρα. Τώρα με τον εαυτό μου. Αυτός θα είναι και ο λόγος που θα σταματήσω τη δουλειά. Οταν πλέον θα γίνω παράξενη και όλα θα με ξενίζουν.
«Η λέξη έντεχνο αρχίζει να γίνεται σούπα»
- Οταν ακούτε να μιλούν ειρωνικά για το έντεχνο στεναχωριέστε ή λέτε «καλά να πάθουμε»;
- Η λέξη έντεχνο αρχίζει να γίνεται σούπα. Τι έντεχνα και τι άτεχνα; Πάντα θα υπάρχει καλή και κακή τέχνη. Παρατηρώ πως με τους ανθρώπους που έχουμε απαιτήσεις γινόμαστε πολύ αυστηροί, ενώ με τους άλλους δεν ασχολούμαστε. Ομως αυτή η γκρίνια δημιούργησε περισσότερες ανασφάλειες από ό,τι σε όλους τους άλλους που κάθε άλλο παρά τέχνη αναπαράγουν. Ας δούμε πού θέλει να το πάει κάποιος. Ας του δώσουμε λίγο χρόνο. Μου έχει τύχει και μένα, με τον Σαββόπουλο: όταν έκανε τους «Κωλοέλληνες», θύμωσα πολύ. Ομως να ‘ναι ευλογημένος. Κατάλαβα πολλά πράγματα με τον καιρό. Ας περιμένουμε λοιπόν. Δεν πλακώνουμε τον άλλον με την πρώτη. Μοιάζει με εκείνο που κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους στις Πανελλαδικές. Χτίζουν ένα δικό τους κόσμο γι’ αυτά. Το παιδί μπαίνει στη στενωπό και αισθάνεται πως, αν αποτύχει, το πρώτο που θα προδώσει θα είναι το σπίτι του, όχι ο εαυτός του. Ας είμαστε πιο προσεκτικοί. Οταν αδιαφορείς για τα σκουπίδια και είσαι αυστηρός στην καλή προσπάθεια, τονίζεις την ανισορροπία. Ας γίνουμε λίγο πιο χαλαροί. Ας χαρούμε λίγο και την αθωότητά μας. Μας έφαγε η σοβαροφάνεια. Αυτή χαντάκωσε και την «έντεχνη» σκηνή.
